“Các vấn đề thường gặp khi Nuôi con bằng Sữa mẹ” là điều làm nhiều mẹ nản lòng, nhưng Litita muốn nhắn với mẹ rằng: hầu hết đều có cách xử lý an toàn, nhẹ nhàng, và mẹ không hề cô đơn trên hành trình này.
1. Tắc tia sữa – khi dòng sữa của mẹ “kẹt lại”
Dấu hiệu tắc tia sữa
Litita và mẹ thường gặp những mô tả như:
Ngực căng, đau, sờ thấy một hoặc vài khối cứng.
Vùng da trên chỗ tắc có thể đỏ, nóng, đau khi chạm.
Bé bú khó hơn, bú ít, sữa ra chậm hơn bình thường.
Mẹ có thể hơi ớn lạnh, mệt, nếu nặng có thể sốt.
Đây là tình trạng sữa bị ứ lại trong ống tuyến vú, nếu xử lý sớm thường tự cải thiện, nhưng nếu để lâu có thể dẫn tới viêm tuyến vú.
Mẹ nên làm gì khi bị tắc tia sữa?
Litita gợi ý mẹ đi từng bước nhẹ nhàng:
Ưu tiên cho bé bú bên ngực đang tắc: lực bú của bé là “máy hút” tự nhiên hiệu quả nhất.
Trước khi cho bú hoặc hút sữa:
Mẹ có thể chườm ấm vùng ngực 10–15 phút, kết hợp mát-xa nhẹ nhàng theo hướng từ gốc vú về đầu ti, không bóp mạnh.
Trong lúc bé bú:
Đổi nhiều tư thế bú để dòng sữa được dẫn lưu tốt hơn (ôm nôi, ôm bóng bầu dục, cho cằm bé hướng về vùng tắc…).
Sau bú:
Nếu ngực vẫn căng và còn cục cứng, mẹ có thể dùng máy hút sữa hoặc vắt tay thêm để làm mềm bầu vú.
Khi nào cần đi khám?
Mẹ sốt cao, rét run.
Đau ngực nhiều, đỏ, nóng lan rộng, sờ rất đau.
Dịch từ đầu ti có mùi hôi, lẫn mủ.
Khi đó, mẹ cần gặp bác sĩ sớm để được đánh giá và điều trị kịp thời, tránh biến chứng áp-xe vú.
2. Căng tức ngực – khi “sữa về” hoặc bé bú không hết
Vì sao mẹ bị căng tức ngực?
Litita thấy nhiều mẹ gặp tình trạng:
Những ngày đầu sữa về nhiều, cơ thể chưa “hiểu” nhu cầu của bé nên sản xuất hơi “dư”.
Bé bỏ cữ bú, bú ít, hoặc mẹ giãn cữ bú/hút sữa quá lâu.
Bé ngậm bắt vú chưa đúng, bú không hiệu quả, sữa vẫn còn nhiều trong bầu vú.
Khi sữa ứ lại, bầu vú sẽ căng, nặng, có thể đau và khiến mẹ rất khó chịu, đôi khi đau đến mức mẹ e ngại không dám cho bé bú.
Cách giảm căng tức ngực
Để Litita cùng mẹ xử lý nhẹ nhàng:
Giữ lịch bú đều đặn:
Cho bé bú theo nhu cầu nhưng cố gắng không để khoảng cách giữa các cữ quá dài, nhất là giai đoạn đầu Sau sinh.
Trước cữ bú:
Có thể chườm ấm và mát-xa nhẹ để sữa xuống dễ hơn, bé ngậm bú sẽ đỡ “khó nhọc”.
Trong cữ bú:
Cho bé bú hết một bên rồi mới chuyển sang bên còn lại, thay vì đổi quá sớm làm cả hai bên đều còn nhiều sữa.
Sau cữ:
Nếu vẫn căng đau, mẹ có thể vắt bỏ bớt một ít sữa (bằng tay hoặc máy) tới khi bầu vú mềm hơn.
Khi nào nên cẩn thận hơn?
Căng đau kéo dài, dù mẹ đã cho bú/ hút sữa đều.
Kèm theo sốt, ớn lạnh, đỏ nóng vùng ngực.
Đó có thể là dấu hiệu sắp viêm tuyến vú, mẹ nên đi khám sớm.
3. Bé bỏ bú – khi bé “tuyên bố đình công”
Những lý do thường gặp khiến bé bỏ bú
Litita hiểu đây là tình huống làm mẹ lo lắng nhất:
Bé thay đổi thói quen đột ngột, quay đầu đi, khóc, không chịu ngậm ti.
Bé bú được vài giây rồi nhả ra, quấy, khóc.
Một số nguyên nhân thường gặp:
Bé đang bệnh: nghẹt mũi, đau họng, sốt, mọc răng… khiến việc bú đau hoặc khó chịu.
Dòng sữa quá mạnh hoặc quá yếu:
Sữa xuống quá nhanh, bé dễ sặc, ho, sợ bú.
Sữa xuống chậm, bé “mất kiên nhẫn”, khó chịu.
Thay đổi môi trường, lịch sinh hoạt:
Mẹ đi làm lại, đổi người bế bé, đổi tư thế bú, nhiều tiếng ồn…
Bé quen bình/ti giả:
Bé quen với dòng sữa chảy đều, không cần hút nhiều sức, nên “lười” bú mẹ.
Đôi khi, bé bước vào “giai đoạn đình công bú” (nursing strike) trong vài ngày mà không rõ nguyên nhân cụ thể. Điều này khá thường gặp và không có nghĩa bé “không còn muốn bú mẹ nữa”.
Mẹ nên làm gì khi bé bỏ bú?
Litita gợi ý mẹ giữ bình tĩnh và kiên trì:
Kiểm tra sức khỏe bé:
Nếu bé sốt, nghẹt mũi, ho, khó chịu… mẹ nên cho bé đi khám để điều trị nguyên nhân trước.
Tạo không gian bú yên tĩnh hơn:
Hạn chế tiếng ồn, ánh sáng chói, giảm người ra vào, chọn nơi mẹ và bé đều thư giãn.
Tăng tiếp xúc da kề da:
Ôm bé áp da, cho bé nằm sấp trên ngực mẹ (có kiểm soát), không nhất thiết phải ép bé bú ngay, chỉ tạo cảm giác an toàn cho bé.
Thử các tư thế bú khác nhau:
Có bé thích tư thế nằm nghiêng, có bé thích tư thế bế ngồi. Mẹ có thể thử vài tư thế xem bé hợp với tư thế nào.
Nếu bé đã quen bình:
Mẹ có thể giảm dần số lần dùng bình, ưu tiên bé bú mẹ khi bé dễ chịu nhất trong ngày (ví dụ lúc buồn ngủ, lúc mới ngủ dậy).
Quan trọng:
Đừng quát mắng hoặc ép buộc quá mạnh, vì bé có thể càng sợ bú mẹ hơn.
Trong thời gian bé bú kém, để đảm bảo dinh dưỡng, mẹ có thể vắt sữa và cho bé uống bằng cốc thìa hoặc bình (nếu bác sĩ đồng ý), nhưng vẫn kiên trì mời bé bú trực tiếp lại từng chút một.
4. Một vài rắc rối “nhỏ mà không nhỏ” khác
Trong hành trình nuôi bé bằng sữa mẹ, Litita thường nghe mẹ chia sẻ thêm:
Đầu ti đau, nứt, chảy máu
Thường do bé ngậm bắt vú chưa đúng, chỉ ngậm mỗi núm vú thay vì cả quầng vú.
Mẹ nên:
Điều chỉnh lại tư thế và cách bé ngậm (miệng há rộng, môi trên dưới mở, cằm áp vào ngực mẹ).
Để đầu ti khô thoáng sau cữ bú, tránh xà phòng mạnh.
Dùng thêm một số sản phẩm dưỡng ẩm an toàn theo tư vấn chuyên môn.
Nếu vết nứt sâu, đau dữ dội, mẹ nên được bác sĩ hoặc điều dưỡng chuyên về nuôi con bằng sữa mẹ thăm khám.
Lo lắng “sợ không đủ sữa cho bé”
Nhiều mẹ cảm thấy sữa “ít” chỉ vì không thấy sữa chảy nhiều như tưởng tượng.
Dấu hiệu bé đủ sữa thường là:
Bé Tăng cân ổn định theo tháng (theo bảng tăng trưởng).
Bé đi tiểu nhiều lần trong ngày, nước tiểu nhạt màu.
Sau khi bú, bé thoải mái, ngủ ngon, không quấy khóc kéo dài.
Nếu mẹ còn lo lắng, Litita khuyến khích mẹ trao đổi trực tiếp với bác sĩ nhi hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được đánh giá cụ thể, tránh tự so sánh với những “chuẩn” trên mạng.
5. Litita nhắn gửi mẹ
Nuôi con bằng sữa mẹ là hành trình đầy yêu thương nhưng cũng đầy thử thách. Tắc tia sữa, căng tức ngực, bé bỏ bú… đều là những “bài kiểm tra nhỏ” mà rất nhiều mẹ đã đi qua, và mẹ hoàn toàn có thể vượt qua cùng bé.
Nếu mẹ đang gặp một trong những vấn đề trên, Litita mong mẹ:
Đừng tự trách mình, vì cơ thể và em bé đang trong giai đoạn học cách “phối hợp” với nhau.
Mạnh dạn tìm kiếm sự hỗ trợ: từ người thân, chuyên gia y tế, và những nguồn thông tin đáng tin cậy.
Litita luôn sẵn sàng đồng hành cùng mẹ – không chỉ bằng kiến thức y khoa dễ hiểu, mà còn bằng sự thấu cảm dành cho từng giọt mồ hôi, nước mắt và cả những nụ cười của mẹ và bé trên hành trình nuôi con bằng sữa mẹ.
